Praat mee over een duurzame toekomst voor de nieuwste wijken van Amsterdam.

Havenstad

#2
Havenstad

De tweede Gebiedsronde vindt op maandag 9 september plaats in de toekomstige wijk Havenstad — een van de grootste gebiedstransformaties in de geschiedenis van Amsterdam.

Inzichten

Bekijk hieronder de inzichten van Gebiedsronde #2 — Havenstad.

Sociale duurzaamheid

Sociale duurzaamheid is belangrijk. Je kunt niet zomaar tegen partijen die een gebied al honderd jaar kleur geven zeggen dat alles nu verandert en zij zich moeten voegen naar een nieuwe ontwikkeling. Een goede verhouding met bestaande partijen waarin je met elkaar kijkt naar een gezamenlijk duurzaam resultaat is belangrijk.

Materialenhub

Circulair bouwen zou ook lokaal bouwen moeten zijn. Zo wordt de CO2-impact van de bouw en van het transport geminimaliseerd. Een materialenhub kan binnen een gebiedsontwikkeling bouwmaterialen tijdelijk opslaan tot ze ontgonnen worden voor nieuwe projecten. Een materialen­regisseur kan dit alles overzichtelijk in kaart brengen. Waar deze bouwhub het meest effectief is moet nader onderzocht worden.

Eisen stapelen

De gemeente moet oppassen dat we geen eisen blijven stapelen op blok- en gebouwniveau. De business case van ontwikkelaars leidt onder teveel eisen vanuit de gemeente in combinatie met hoge grondprijzen en bijvoorbeeld de 40-40-20-restrictie. Op een bepaald moment zakt de kans om te kunnen bouwen daardoor in. Gemeente en ontwikkelaars zijn het erover eens: soms is een collectieve oplossing lastiger te realiseren vanwege het aantal partijen, maar is het technisch en financieel aantrekkelijker. Dan helpt het om daar lokaal prioriteiten aan te stellen in plaats van alles op gebouwniveau op te lossen.

Wat is complexiteit?

In de zoektocht naar de beste maatregelen blijkt dat partijen anders denken over wat een maatregel complex maakt. Voor de gemeente gaat dit om het aantal partijen dat betrokken is en de juridische aspecten die ervoor geregeld moet worden. Voor ontwikkelende partijen gaat het met name om de kosten die gemaakt moeten worden om maatregelen uit te kunnen voeren.

Benut quick wins

Maatregelen die direct genomen kunnen worden en weinig extra moeite vergen, moeten snel en gezamenlijk opgepakt worden. Quick wins zijn bijvoorbeeld de aanleg van groen en maatregelen die de leefbaarheid bevorderen.

De koelvraag wordt onderschat

Heren2 heeft als eerste nieuwe gebouwen gerealiseerd in Havenstad. Dit maakt al een aantal trends duidelijk. Zo blijkt dat nieuwe gebouwen ondanks alle besparings­inspanningen vijf keer zoveel energie gebruiken als de bestaande bebouwing. Vooral de koelvraag van kantoor- en bedrijfsfuncties wordt enorm onderschat.

Drie duurzame prioriteiten in Havenstad

In Havenstad is het meest winst te boeken rondom mobiliteit (een nieuwe metrolijn moet de ruggengraat van het vervoer vormen), het aanleggen van een warmtenetwerk waarop alle vragers en aanbieders van in het gebied kunnen aanhaken, en circulair bouwen aan de hand van materiaal­paspoorten en een materialenhub. Dit is iets voor de langere termijn.

Clusters van maatregelen

Maatregelen staan niet los van elkaar maar moeten gegroepeerd worden. Rondom mobiliteit houdt dit bijvoorbeeld in dat de keuze voor een nieuwe metrolijn samen gaat met een goed en duurzaam concept voor last mile-transport. In hetzelfde systeem moeten maatregelen slim op elkaar worden afgestemd. De overheid moet een visie ontwikkelen op de clustering. Ontwikkelaars kunnen dit invullen.

Circulair bouwen

Circulair bouwen is een ingewikkeld thema waarin sommige maatregelen erg makkelijk en snel te realiseren zijn, zoals het hergebruiken van lokaal sloopmateriaal. Andere maatregelen zoals uitgebreidere ruil- en materialenhubs wekken wel interesse, maar zijn juist ingewikkelder en daarmee pas op langere termijn echt interessant — ook omdat dit regelgeving vraagt waar binnen het gebied geen invloed op kan worden uitgeoefend.

Gebiedsniveau of gebouwniveau?

In een grootschalige transformatie is het steeds de vraag of een duurzaamheids­maatregel op gebieds- of op gebouwniveau aangepakt moet worden. Op gebiedsniveau is integraal meer winst te behalen terwijl het gebouwniveau meer keuzevrijheid voor ontwikkelaars biedt. Er kan dan ook sneller begonnen worden. Als er eenmaal wordt gekozen om bepaalde maatregelen op gebouwniveau op te lossen kan het zijn dat daarmee de keuze om het uiteindelijk om gebiedsniveau te doen wordt uitgesloten. Een snelle keuze is dus vereist op thema’s waar collectiviteit tot duurzaamheids- of financieel voordeel leiden. Naast snelle keuzes is ook het slim organiseren van partijen om deze collectiviteit te bewerkstelligen belangrijk.